کتاب رویکرد حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بین المللی به بازنگری در محکومیت، تألیف مرجان محرم منتشر شد!
فهـرسـت مـطالـب
عنوان صفحه
پیشگفتار............................................................................................................................... 11
بخش اول: مبانی، مفاهیم و فرآیند بازنگری در محکومیت کیفری................................... 15
فصل اول: چارچوب نظری، مفاهیم و پیشینه................................................................................................ 16
مبحث اول: مفهومشناسی و جایگاه بازنگری.......................................................................................... 17
گفتار اول: تعریف و ماهیت حقوقی.............................................................................................................. 17
الف) در نظام حقوقی ایران...................................................................................................................... 18
ب) در نظام دیوان کیفری بینالمللی.................................................................................................... 19
گفتار دوم: تمایز بازنگری از سایر روشهای اعتراض به احکام............................................................... 21
الف) تفاوت با تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی.................................................................................. 21
ب) جایگاه بازنگری در سلسلهمراتب دادرسی منصفانه...................................................................... 23
مبحث دوم: مبانی توجیهی و سیر تحولات تاریخی............................................................................ 24
گفتار اول: مبانی بازنگری در محکومیت..................................................................................................... 25
الف) مبانی فقهی....................................................................................................................................... 26
ب) مبانی حقوق بشری و صیانت از آزادیهای فردی در عرصه بینالمللی.................................... 30
گفتار دوم: پیشینه تقنینی............................................................................................................................ 32
الف) تحولات قانونی در ایران با تأکید بر قانون سال ۱۳۹۲.............................................................. 32
ب) روند شکلگیری نهاد بازنگری درمحکومیت در دیوان کیفری بین المللی............................. 45
فصل دوم: سازوکارهای اجرایی و تشریفات رسیدگی.................................................................................. 49
مبحث اول: جهات پذیرش درخواست بازنگری..................................................................................... 49
گفتار اول: جهات مرتبط با ادله و مدارک................................................................................................... 50
الف) ظهور ادله جدید و کشف حقایق نویافته...................................................................................... 50
الف) رویه قضایی ایران............................................................................................................................. 51
ب) رویه دیوان کیفری بینالمللی.......................................................................................................... 52
گفتار دوم: سایر جهات قانونی....................................................................................................................... 57
الف) تعارض احکام صادره و نقض اصول دادرسی................................................................................ 57
ب) جرم نبودن عمل انتسابی یا انتفای مسئولیت کیفری................................................................. 60
مبحث دوم: مرجع صالح و آثار بازنگری.................................................................................................... 62
گفتار اول: فرآیند رسیدگی و مقامات صلاحیتدار................................................................................... 63
الف) نحوه طرح درخواست و اشخاص واجد حق................................................................................. 65
ب) مرجع پذیرش و مرجع رسیدگی مجدد در ایران و دیوان.......................................................... 67
گفتار دوم: آثار ناشی از قبول درخواست و صدور حکم جدید................................................................ 69
الف) توقف اجرای مجازات و اعاده وضعیت پیشین............................................................................. 70
ب) جبران خسارت ناشی از اشتباه قضایی............................................................................................ 71
بخش دوم: تحلیل تطبیقی، چالشهای ساختاری و راهکارهای اصلاحی......................... 73
فصل اول: انطباق سنجی و ارزیابی رویکردها.................................................................................................. 74
مبحث اول: وجوه اشتراک و افتراق در معیارها...................................................................................... 75
گفتار اول: نقاط تلاقی در استانداردهای دادرسی..................................................................................... 76
الف) پذیرش بازنگری به نفع محکومعلیه............................................................................................. 76
ب) اشتراک در ضرورت صیانت از قطعیت آراء در کنار برقراری عدالت......................................... 78
گفتار دوم: واگرایی در مبانی و تشریفات..................................................................................................... 78
الف) تفاوت در معیارهای پذیرش ادله جدید....................................................................................... 79
ب) تفاوت در ساختار مراجع رسیدگیکننده....................................................................................... 81
مبحث دوم: جایگاه حقوق بزه دیده و جامعه در فرایند بازنگری..................................................... 83
گفتار اول: تعادل میان حقوق محکوم و مصالح عمومی............................................................................ 84
گفتار دوم: نقش بزه دیده در مراحل بازنگری در دو نظام....................................................................... 86
فصل دوم: چالشها، بنبستهای حقوقی و افقهای اصلاحی.................................................................. 89
مبحث اول: موانع و چالشهای فراروی بازنگری.................................................................................... 90
گفتار اول: چالشهای نظام حقوقی ایران.................................................................................................... 90
الف) اطاله دادرسی و ابهامات در پذیرش درخواستها....................................................................... 91
ب) محدودیت در جبران خسارتهای معنوی..................................................................................... 92
گفتار دوم: چالشهای دیوان کیفری بینالمللی........................................................................................ 95
الف) دشواریهای لجستیکی و هزینههای دادرسی مجدد................................................................ 95
ب) تداخل صلاحیتها و همکاریهای بینالمللی............................................................................... 97
مبحث دوم: پیشنهادها و راهکارهای تحولی....................................................................................... 100
گفتار اول: اصلاحات پیشنهادی برای قانونگذاری در ایران.................................................................. 100
گفتار دوم: بهینهسازی رویههای قضایی در دیوان کیفری بینالمللی................................................ 101
نتیجهگیری و پیشنهادها................................................................................................... 103
نتیجهگیری............................................................................................................................................................. 103
پیشنهادها............................................................................................................................................................... 106
منابع و مآخذ....................................................................................................................... 109
پیشگفتار
نظام عدالت کیفری، هرچند بر پایه اصول دادرسی منصفانه، کشف حقیقت و تضمین حقوق بنیادین اشخاص بنا شده است، اما در عمل همواره در معرض احتمال خطای قضایی قرار دارد. پیچیدگی فرایند کشف حقیقت، محدودیتهای ادله، خطای انسانی در ارزیابی شواهد و گاه نقص در سازوکارهای دادرسی، میتواند منجر به صدور احکامی شود که با واقعیت منطبق نباشد. در چنین شرایطی، وجود نهادی که امکان بازنگری در احکام قطعی را فراهم آورد، یکی از مهمترین تضمینهای تحقق عدالت کیفری محسوب میشود. نهاد «اعاده دادرسی» یا «بازنگری در محکومیت» دقیقاً با چنین هدفی در نظامهای حقوقی شکل گرفته است؛ نهادی که میکوشد میان دو ارزش بنیادین یعنی قطعیت احکام قضایی و تحقق عدالت ماهوی تعادل برقرار کند.در حقوق کیفری معاصر، قطعیت احکام از ارکان اساسی نظم قضایی به شمار میرود، زیرا ثبات و پیشبینیپذیری نظام عدالت را تضمین میکند. با این حال، تجربه تاریخی نظامهای قضایی نشان داده است که پایبندی مطلق به قطعیت آراء، در مواردی میتواند مانع اصلاح خطاهای قضایی شود و به استمرار بیعدالتی بینجامد. از اینرو، نظامهای حقوقی پیشرفته تلاش کردهاند سازوکارهایی استثنایی و دقیق برای بازنگری در احکام قطعی پیشبینی کنند تا در صورت ظهور دلایل جدید یا آشکار شدن خطاهای مؤثر، امکان اصلاح رأی فراهم گردد. اعاده دادرسی در همین چارچوب، به عنوان یکی از مهمترین طرق فوقالعاده اعتراض به آراء، نقشی اساسی در صیانت از عدالت و اعتماد عمومی به دستگاه قضایی ایفا میکند.در نظام حقوقی ایران، اعاده دادرسی بهعنوان یکی از طرق فوقالعاده اعتراض به آراء قطعی در قانون آیین دادرسی کیفری پیشبینی شده و مواد ۴۷۲ تا ۴۸۹ این قانون به تبیین شرایط، جهات و آثار آن اختصاص یافته است. این نهاد با هدف اصلاح اشتباهات قضایی و تضمین حقوق محکومان طراحی شده است، اما در عمل به دلیل محدودیت جهات قانونی، پیچیدگیهای رویهای و برخی ابهامات تفسیری، کارآمدی آن همواره محل بحث و نقد بوده است. در بسیاری از موارد، تأکید بر حفظ قطعیت احکام سبب شده است که امکان بازنگری در برخی پروندهها با دشواری روبهرو شود؛ امری که پرسشهایی را درباره میزان انطباق این نهاد با استانداردهای نوین دادرسی منصفانه مطرح میسازد.در سطح بینالمللی، با شکلگیری نظام عدالت کیفری بینالمللی و تأسیس دیوان کیفری بینالمللی، مسئله اصلاح خطاهای قضایی و تضمین حقوق محکومان در چارچوبی فراتر از نظامهای ملی مورد توجه قرار گرفت. اساسنامه رم، که شالوده حقوقی دیوان کیفری بینالمللی را تشکیل میدهد، در ماده ۸۴ امکان بازنگری در محکومیت را پیشبینی کرده است. این سازوکار، در کنار دیگر تضمینهای دادرسی منصفانه، بیانگر تلاش جامعه بینالمللی برای ایجاد نظامی است که نهتنها به تعقیب و مجازات جرایم بینالمللی بپردازد، بلکه از احتمال محکومیتهای ناروا نیز پیشگیری کند. به این ترتیب، نهاد بازنگری در دیوان کیفری بینالمللی در بستری شکل گرفته که در آن حمایت از حقوق بشر، کشف حقیقت و عدالت ماهوی جایگاه برجستهای دارد.با وجود اشتراک در هدف کلی یعنی اصلاح خطاهای قضایی، رویکرد نظام حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بینالمللی نسبت به نهاد بازنگری در محکومیت از حیث مبانی نظری، دامنه پذیرش، سازوکارهای اجرایی و آثار حقوقی تفاوتهایی قابل توجه دارد. این تفاوتها تا حدی ناشی از تفاوت در ساختار نظامهای قضایی، فلسفه دادرسی، منابع حقوقی و نوع جرایمی است که هر یک از این نظامها با آن مواجهاند. بررسی تطبیقی این دو رویکرد میتواند به درک عمیقتر از ظرفیتها و کاستیهای هر نظام کمک کند و زمینهای برای ارتقای استانداردهای عدالت کیفری فراهم آورد.کتاب حاضر حاصل تلاشی پژوهشی در جهت تحلیل و مقایسه نهاد بازنگری در محکومیت در دو نظام حقوقی یادشده است. در این اثر کوشش شده است تا با رویکردی علمی و تحلیلی، ضمن تبیین مبانی نظری و مفهومی این نهاد، سازوکارهای قانونی و رویهای آن در حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بینالمللی بررسی و ارزیابی شود. هدف اصلی آن است که از رهگذر تحلیل تطبیقی، نقاط قوت و ضعف هر دو نظام آشکار گردد و امکان ارائه پیشنهادهایی برای بهبود کارآمدی نهاد اعاده دادرسی، بهویژه در نظام حقوقی ایران، فراهم آید.امید است پژوهش حاضر بتواند گامی هرچند محدود در جهت توسعه ادبیات علمی حوزه آیین دادرسی کیفری، تقویت مباحث تطبیقی در حقوق کیفری و ارتقای استانداردهای دادرسی منصفانه در نظام حقوقی ایران بردارد. همچنین انتظار میرود نتایج این تحقیق برای پژوهشگران حقوق کیفری، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، و نیز قانونگذاران و دستاندرکاران نظام عدالت کیفری سودمند واقع شود و زمینهای برای تأملات و پژوهشهای بعدی در این حوزه فراهم سازد.
جستجوی نسخه الکترونیکی
رزومه علمی مولف:
((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))
جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.
جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.
((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...
با افتخار اعلام میشود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانونیار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است. بنیاد علمی قانونیار با بهرهگیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقهمندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند.
اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، میتوانید با سپردن مراحل آمادهسازی، اخذ مجوز، صفحهآرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانونیار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشهها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانونیار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشهها و دستاوردهای علمیتان را ماندگار کنید.
همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا میشود.
کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانونیار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:
(واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526) (واحد مشاوره 09196748625)
| (04:48) 1405/06/19 | 15 بازدید |