کتاب توسعه برند مقصد گردشگری در پرتو ثبت جهانی اورامانات، تألیف دکتر شهاب نادری منتشر شد!

فهرست مطالب

پیشگفتار. 7

مقدمه.. 9

فصل اول: بررسی و شناخت مبانی نظری.. 13

بخش اول: مناطق مرزی... 13

بخش دوم:گردشگری... 15

بند اول: جاذبه‌های گردشگری اورامانات... 20

بند دوم: شهرهاي گردشگر پذير. 21

بند سوم: روستاهاي هدف گردشگري منطقه. 24

بند چهارم: جاذبه‌های طبیعی گردشگري منطقه. 27

بند پنجم: جاذبه‌های فرهنگی و مردم‌شناسی... 42

بخش سوم: مدل‌های نظری... 60

بخش چهارم: چگونگی راهیابی آثار به فهرست جهانی یونسکو. 62

بخش پنجم: معیارهای ثبت جهانی... 64

بخش ششم: مزیت‌های ثبت جهانی منطقه اورامانات... 67

فصل دوم: پیوست کمی و یافته‌ها. 73

روش تحقیق.. 73

منطقه مورد مطالعه. 76

یافته‌های تحقیق.. 81

نتیجه گیری.. 85

منابع و مآخذ.. 89

پیشگفتار

در چشم انداز صنعت گردشگری معاصر، به دلیل رقابت روز افزون مقاصد گردشگری، توسعه برند مقصد به ابزاری استراتژیک در سراسر جهان تبدیل شده است. داشتن برند موفق گردشگری می‌تواند در افزایش مزیت رقابتی مقصد، جذب گردشگر و در نتیجه افزایش درآمدهای ناشی از صنعت گردشگری و رونق اقتصاد ملی بسیار تاثیر گذار باشد. با این وجود مطالعه در زمینه برند و ارزش ویژه برند مقصد در ابتدای مسیر خود است. کتاب حاضر در پی ارزیابی مزیت‌های محصولات مرتبط با برند در منطقه اورامانات با عنایت به ثبت جهانی این منطقه تاریخی در میراث جهانی یونسکو می‌باشد. دراین راستا به مزیت‌های این مهم پرداخته می‌شود. یکی از مزایای ثبت جهانی منطقه اورامانات گردشگری می‌باشدکه علاوه بر فعالیت‌های گردشگری موجب جذب منابع مالی و رونق اقتصادی محلی و عامه‌ی مردم می‌شود. لذا یکی از اثرات مهم ثبت جهانی منطقه اورامانات حضور گردشگران و حفظ ساکنین بافت می‌باشد. در این کتاب سعی می‌شود شاخص‌ها و عواملی که در ساخت برند موفق گردشگری در یک مقصد گردشگری موثر است بررسی و شناسایی گردد؛ همچنین عواملی که باعث نگهداری و ارتقا برند گردشگری می‌باشند را شناسایی نمود تا با استفاده از جاذبه‌های گردشگری بتوان با ارائه راهکارهای علمی و عملی یک برند موفق گردشگری را به وجود آورد. عواملی همچون تبلیغات، آموزش شرکت‌های ارائه دهنده خدمات گردشگری نسبت به اهمیت برند گردشگری ، همچنین آموزش مدیران و پرسنل بخش دولتی نسبت به استراتژی‌های نوین برندینگ در صنعت گردشگری خصوصاً برندینگ مقاصد گردشگری، مدیریت صحیح برند شامل استراتژی‌های ساخت، نگهداری و ارتقاء برند، هماهنگی جهت برقراری مدیریت یکپارچه برند در بین ارگان‌های دولتی ، توسعه و بهبود زیرساخت‌های گردشگری، سیاست‌های تشویقی جهت جذب سرمایه گذاران در صنعت گردشگری، آموزش جوامع محلی در پذیرش گردشگران، استفاده موثر از گردشگری رویدادها و... شناسایی عوامل ساخت برند موفق گردشگری و به کار بردن آنها در ساخت یک برند موفق گردشگری منتج به شکل گیری یک رابطه هم افزایی بین ارزش برند گردشگری مقصد و ارزش برند شرکت‌های ارائه دهنده خدمات گردشگری فعال در مقاصد گردشگری می‌گردد. بالا رفتن ارزش برند منجر به جذب سرمایه‌های بیشتر در صنعت گردشگری مقاصد و رونق گردشگری و در نتیجه رونق اقتصاد مقصد می‌گردد.

مقدمه 

شهرها یکی از پربیننده‌ترین مقاصد گردشگری جهان به شمار می‌آیند که هر ساله پذیرای میلیون‌ها نفر گردشگرند و گردشگری اکنون به فعالیتی مهم مبدل گشته است که جریان کارها، اقدامات اجتماعی و تغییرات فضایی فراوانی را به ویژه در در کشورها شکل می‌دهد. نقش شهرها در جذب گردشگران و شکل‌گیری گردشگری شهری به عنوان الگوی فضایی گردشگری در عصر حاضر بعد دیگری از اقتصاد شهری را شکل داده است که به نوسازی و توسعه سیمای شهری، سیستم حمل و نقل، اقامتگاه‌های گردشگری و بهبود و ساماندهی زیرساخت‌های شهری منتهی می‌شود(بارکر و پیج^[1]، 2002: 247). توجه به گردشگری از یکسو به علت ارزش‌های اقتصادی و از سوی دیگر، به دلیل اثرات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی آن می‌باشد. به دلیل بهره‌برداری از توان‌ها و قابلیت‌های گردشگری در هر منطقه می‌تواند زمینه‌ای پویا و فعال برای توسعه آن منطقه فراهم نماید، لذا تحلیل توانها و قابلیت‌های مزبور به گونه‌ای جغرافیایی، ضرورتی ویژه خواهد داشت. امروزه در چهارچوب طرح‌های آمایشی یا کالبدی، اعم از ملی، منطقه ای یا محلی توریسم به عنوان یکی از ابزارها و مؤلفه‌های مهم توسعه و محرومیت زدایی به شمار می‌رود (جاهدی، 1386: 3). لذا یکی از مهمترین اهداف برنامه‌ریزی، آینده‌نگری و ایجاد توسعه متعادل در مناطق مختلف جغرافیایی است. لازمه این فرآیند مطالعه و شناخت دقیق مناطق و استعدادهای بالقوه و بالفعل، همچنین ارزیابی و شناخت رابطه بین شاخص‌های اثرگذار در توسعه منطقه است (محمدی و ایزدی،1392: 90). در دهه‌های اخیر رشد و توسعه صنعت گردشگری و اتخاذ آن به عنوان یکی از فعالیت‌های عمده اقتصادی از طرف کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و رقابت مقاصد عمده گردشگری در جهت جذب گردشگران، برنامه‌ریزان را بر آن داشته تا برای افزایش درآمدهای حاصله از فعالیت‌های گردشگری به دو مقوله مهم توجه نمایند: اول، افزایش رضایت گردشگران و ارتقای لذت و کیفیت تجربه گردشگری و دوم، تلاش در جهت حفظ منافع جوامع میزبان؛ به همین دلیل است که اغلب کشورها به گردشگری به عنوان یک ضرورت نگاه می‌کنند و از تمامی ظرفیت‌ها و امکانات خود استفاده می‌کنند تا به کسب منافع و مزایای مورد نظر خود دست یابند (قالیباف و شعبانی فرد، ۱۴۸:۱۳۹۰). لذا در دست یابی به این هدف به بازاریابی و برند سازی گردشگری می‌پردازند. مهم‌ترین هدف بازاریابی داخلی جلب هرچه بیشتر دیدارکنندگان از منطقه‌ای خاص است. به همین دلیل باید تصویر روشنی از امکانات، جاذبه‌ها و چگونگی دسترسی به آنها را فراهم آورد. برای رشد این صنعت، علاوه بر شناخت علایق و سلیقه‌های گردشگران، استانداردسازی اماکن اقامتی و پذیرایی و ارائه تسهیلات و خدمات به جهانگردان از ضروریات است (تقوایی، ۱۳۸۸: ۲۲۷) منطقه اورامانات از جمله مناطق مرزی است که بعد از انقلاب اسلامی، به ویژه در دهه‌های شصت و هفتاد، بنا به علل جغرافیایی و امنیتی، از دید گردشگران چندان منطقه مطلوبی برای مسافرت و بازدید نبوده است. اما در یک دهه اخیر، به رغم تداوم موانع جدی، به ویژه مانع ذهنی نبود امنیت، شاهد روی‌آوری مسافران داخلی و بعضا خارجی به این منطقه هستیم. اگر چه هنوز سرسختی موانع و ضعف امکانات در حدی است که کار را برای گردشگران دشوار می‌کند، ازدیاد میزان مسافرت‌ها و تنوع گردشگران می‌تواند موضوع قابل ملاحظه ای برای شروع توسعه در استان باشد. متمایز بودن این منطقه به لحاظ زبانی، مذهبی و آب و هوایی، پوشش گیاهی، صنایع دستی، محصولات دامی و کشاورزی عاملی است که انگیزه سفر به سوی این منطقه را بر می‌انگیزد. از آنجا که نواحی مرزی در نظام‌های سیاسی متمرکز، به میزان اندکی از توسعه برخوردارند، چاره اندیشی در راستای محرومیت زدایی، ضامن انسجام ملی ماندگار و پایدار است. منطقه اورامانات به دلیل موقعیت ویژه‌اش در محدوده نوار مرزی کشور و نیز رشد اقتصاد غیررسمی ناشی از قاچاق کالا، سالیانه تعداد زیادی گردشگر را از نقاط مختلف کشور به سمت خود جلب کرده است. ایجاد بسترهای مناسب به منظور رشد گردشگری روستایی و تجاری در این منطقه (از جمله ایجاد منطقه آزاد تجاری، توسعه و تأسیس بازارچه‌های مرزی، حمایت از تولیدات بومی، محصولات دامی و کشاورزی و صنایع دستی و...)، در افزایش ارتباطات بین اقوام، انتقال و مبادله فرهنگی و تحول در اقتصاد بومی نقش بسزائی دارد.