کتاب عین بودن مال موقوفه، تألیف سکینه ایزدی مهر منتشر شد!

فهرست مطالب

پیشگفتار. 13

مقدمه. 15

فصل اول.. 17

تبیین مفاهیم و کلیات.. 17

1-1 تبیین مفاهیم و پیشینه تاریخی وقف... 17

1-1-1 مفهوم عین.. 17

1-1-1-1 عین به مفهوم مصطلح در فلسفه. 17

1-1-1-2 عین به مفهوم مقابل مثل و قیمت... 18

1-1-1-3 عین در معنای مقابل دین یا اعم از دین و منفعت... 18

1-1-1-4 عین در مفهوم مقایل عقد و شخص.... 18

1-1-1-5 عین به مفهوم اعم از عین شخصی و جزئی (عین به مفهوم فلسفی) و عین کلی (اعتباری). 18

1-1-2تعریف اقسام عین.. 18

1-1-2-1 عین معین.. 19

1-1-2-2 عین کلی یا کلی در ذمه. 19

1-1-2-3 عین کلی در معین یا درحکم عین معین.. 19

1-1-3 مفهوم مورد نظر از عین، در عبارات لزوم عین موقوفه. 20

1-1-4  تعریف منفعت و اقسام آن.. 20

1-1-4-1تعریف منفعت... 20

1-1-4-2 اقسام منفعت... 21

1-1-5 مفهوم انتفاع و تفاوت ملکیت انتفاع و ملکیت منفعت... 21

1-1-5-1 مفهوم انتفاع و اقسام آن.. 22

1-1-5-2 تفاوت ملکیت انتفاع با ملکیت منافع.. 22

1-1-6 تعریف وقف... 23

1-1-6-1 وقف در لغت... 23

1-1-6-2 تعریف وقف از دیدگاه فقهای امامیه. 24

1-1-6-3 تعریف وقف از دیدگاه حقوق مدنی.. 25

1-1-7 پیشینه وقف در حقوق ایران.. 26

1-2 ارکان وقف و شرایط مال موقوفه. 28

1-2-1 ارکان وقف... 28

1-2-1-1 تأبید.. 28

1-2-1-2 تنجیز. 31

1-2-1-3 اخراج نفس از وقف... 32

1-2-1-4 قبض.... 33

1-2-1-5 تسبیل منفعت... 36

1-2-2شرایط مال موقوفه. 38

1-2-2-1 نوع مال موقوفه. 38

1-2-2-2 وجود مال موقوفه. 40

1-2-2-3 معلوم و معین بودن مال موقوفه. 40

1-2-2- 4قبض.... 41

1-2-2-4-1 نفس قبض.... 41

1-2-2-4-2 اثر قبض.... 45

1-2-2-4-3 شرایط اعتبار قبض.... 46

1-2-2-4-4مالکیت در وقف... 48

1-2-2-5 قابلیت بقاء موضوع وقف... 50

فصل دوم.. 53

لزوم عین موقوفه و آثار مترتب بر هریک از دیدگاه فقها و حقوق دانان.. 53

2-1 طرح و نقد آراء و دیدگاهها 53

2-1-1 طرح نظریه ی اول و نقد آن.. 53

2-1-1-1 حبس عین موقوفه در مالکیت واقف... 53

2-1-1-2 نقد و بررسی.. 55

2-1-2 طرح نظریه ی دوم و نقد آن.. 56

2-1-2-1تملیک عین موقوفه به موقوف علیهم.. 56

2-1-2-2 نقد و بررسی.. 59

2-1-3 طرح نظریه ی سوم و نقد آن.. 61

2-1-3-1  اصالت و شخصیت مستقل بودن عین موقوفه. 61

2-1-3-2 نقد و بررسی.. 63

2-1-4 طرح نظریه ی چهارم و نقد آن.. 66

2-1-4-1 در حکم مالک خداوند متعال بر عین موقوفه. 66

2-1-4-2 نقد و بررسی.. 68

2-1-5 طرح نظریه ی پنجم و تحلیل آن.. 69

2-1-5-1 تعیین مالک عین براساس تفصیل و تفکیک اقسام مختلف وقف از یکدیگر. 69

2-1-5-1-1تفکیک بین وقف عام و وقف خاص.... 69

2-1-5-1-2تفکیک بین وقف انتفاع و منفعت... 71

2-1-5-1-3 تفصیل و تفکیک براساس قصد واقف... 71

2-1-5-2 نقد و بررسی.. 72

2-2 بررسی آثار مترتب بر آراء و دیدگاه های لزوم عین موقوفه. 72

2-2-1 بررسی آثار مترتب بر پذیرش هر دیدگاه در ارتباط با حق شفعه. 72

2-2-2 بررسی آثار مترتب بر پذیرش هر دیدگاه در ارتباط با وقف منقطع الاخر. 74

2-3 ادله جواز و عدم جواز وقف حقوق مالکیت فکری.. 75

2-3-1ادله‌ی موافقان.. 75

2-3-1-1 دلیل اول: «اصل حاکمیت اراده». 75

2-3-1-2 دلیل دوم: «تمسک به عمومات صحت وقف». 81

2-3-1-3 دلیل سوم: «تمسک به عمومات و اصول صحت عقود». 83

2-3-1-4 دلیل چهارم: «امضایی و عرفی و عقلایی بودن عقد وقف». 85

2-3-1-5- دلیل پنجم: «اصل عدم دلالت تداول بر حصر و حظر». 88

2-3-1-6 دلیل ششم:‌« از عقود مسامحه‌ای بودن وقف». 90

2-3-2 ادلة مخالفان.. 93

2-3-2-1 مالیت نداشتن حقوق معنوی.. 93

2-3-2-2 دلیل دوم: عین نبودن حقوق معنوی.. 94

2-3-2-3دلیل سوم: عدم امکان قبض و اقباض در حقوق معنوی.. 95

2-3-2-4 دلیل چهارم: ابدی نبودن حقوق معنوی.. 96

فصل سوم.. 99

امکان فروش و تبدیل مال موقوفه و شرایط آن.. 99

3-1 دلایل عدم جواز فروش و تبدیل مال موقوفه جُز در موارد استثنائی.. 99

3-1-1 اجماع. 99

3-1-2 قاعده «الوقوف علی حسب ما یوقفها اهلها». 103

3-1-3 اخبار و روایات.. 104

3-1-4 سایر ادله. 105

3-1-4-1آیه ی «اوفو بالعقود». 105

3-1-4-2 قاعده ی «لا بیع إلا فی ملک». 106

3-1-4-3- حقوق لاحقه. 108

3-1-4-4 استصحاب بقای وقف... 109

3-2-1شرایط جواز فروش وتبدیل موقوفه. 111

3-2-1-1 خرابی مال موقوفه. 111

3-2-1-2 بیم خرابی مال موقوفه. 116

3-2-1-3 بیم سفک دماء در نتیجه اختلاف بین موقوف علیهم.. 118

3-2-1-4 خرابی مقداری از مال موقوفه. 120

3-2-1-5 انفع و اعود بودن.. 120

3-2-1-6 حاجت و نیازمندی موقوف علیهم.. 123

3-2-1-7 تبدیل به احسن.. 125

3-2-1-8 عدم امکان انتفاع. 127

3-2-1-9ضرورت اجتماعی.. 128

3-2-2 تصرف مجاز در بدل موقوفه. 129

3-2-2-1 متصدی فروش مال موقوفه کیست؟. 129

3-2-2-2 شرایط بدل.. 130

3-2-2-3 وضعیت بدل بعد از فروش وقف... 131

3-2-2-3-1 ملکیت بدل.. 131

3-2-2-3-2 وقفیت بدل و اجرای صیغه مجدد. 132

نتیجه‌گیری.. 135

پیشنهادات مولف... 141

منابع و مآخذ.. 143

پیشگفتار

واقف با وقف نمودن اموال خود در واقع حق هرگونه تصرف و انتقالي را از خود سلب كرده و منافع ناشي از آن را صرف امور خيریه و عام المنفعه مي‌کند. از جمله شرايط صحت وقف، ماليت شرعي داشتن، عين بودن، قابليت قبض و اقباض و ابدي بودن مال موقوفه است. هدف از تالیف کتاب حاظر قلمروی لزوم عین بودن مال موقوفه در حقوق ایران می‌باشد. نتایج این اثر علمی بیانگر این است در حقوق ايران و فقه اماميه مواردی وجود دارد كه قانونگذار، فروش و تبدیل مال موقوفه را تجويز نموده است. در وقف خاص، در جایی که ترس خونریزی بین موقوفه علیهم برود و یا اختلافشان به حدی برسد که ترس خرابی مال موقوفه موجود باشد، بیع مال موقوفه محکوم بر صحت است. موقعی که موقوف علیهم نیاز شدید به مال موقوفه پیدا نمایند، در صورتی که واقف در ضمن عقد وقف چنین شرطی را پیش‌بینی نموده باشد، بیع مال موقوفه محکوم به صحت است، ولی اگر واقف چنین شرطی کند حتی با رضایت همه موقوف علیهم نباید قایل به فروش مال موقوفه باشیم. حقوق مالکیت فکری به سبب دارا بودن ارزش مبادله‌ای عرفی، مالیت عرفی دارند و از آنجا که شارع از مالیت عرفی آنها ردع نکرده است، مالیت شرعی آنها نیز به صورت خودکار اثبات می‌شود. حقوق مالکیت فکری مانند خوردنی‌ها نیست که با انتفاع از آن، اصلش زائل شود و در معرض نقصان قرار گیرد، لذا شرط عین بودن شیء موقوفه را دارد، البته با این تفسیر که منظور از شرط عین بودن شیء موقوفه این است که از نوع منافع و امثال ذلک نباشد، نه اینکه حتما باید عین باشد، لذا مصادیق دیگری همچون حقوق مالکیت معنوی نیز داخل در قاعدة کلی «بقای اصل با انتفاع از آن» هستند.

مقدمه

وقف از جمله نهاد های حقوقی و اقتصادی مهم بشمار می رود که به نظر می رسد با توجه به مقتضیات زمان و مکان و شرایط و اوضاع و احوال روز باید دامنه ی آن را به سوی اموال جدید سوق داد یکی ازاین اموال جدید ، حقوق مالکیت معنوی است .باتوجه به اهمیت و گسترش روز افزون این نوع اموال ، امروزه ، اینکه آیا این اموال قابلیت موقوفه شدن را دارند یا خیر مسئله ای بحث انگیز و مورد مناقشه است . موقتی و غیر مادی بودن حقوق مالکیت معنوی ، عدم قابلیت قبض این حقوق و برخی استدلال های دیگر ، پذیرش وقف آن ها قانونی و شرعی به نظر نرسد اما در مقابل با بررسی تحلیلی موضوع ، می توان به این نتیجه رسید که عینیت مال موقوفه نه مبتنی بر کتاب یا سنت است و نه حداقل در حال حاضر پایه های منطقی قابل توجیه دارد . حقوق مالکیت معنوی مثل هر مال دیگری به تناسب ویژگی های خود قابل قبض و اقباض هستند و می توانند برای تمام مدت خود از سوی صاحب آن ها وقف شوند لذا به همین دلیل بر آن شدیم تا با بحث و بررسی پیرامون آن و این که این حقوق از حقوق محدثه جوامع بشر امروزی می باشد و امری جدید است که با پیشرفت علم روز ایجاد شده و امری است که تمام عقلای جامعه ی بشری آن را با اهمیت و ارزش مالی بالایی می دانند تا آن را از جمله اموالی که بشود وقف کرد دانست .

رزومه علمی مولف: 

((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))

جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.

جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.

((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...

با افتخار اعلام می‌شود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است.  بنیاد علمی قانون‌یار با بهره‌گیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند. 

اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، می‌توانید با سپردن مراحل آماده‌سازی، اخذ مجوز، صفحه‌آرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی‌تان را ماندگار کنید.

همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا می‌شود.

کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید. 

جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:

 (واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526)  (واحد مشاوره 09196748625)