پیشگفتار

اسناد تجاری از جمله اسنادی هستند که در روابط تجاری و اجتماعی تمامی افراد نقش مستقیم و مهمی را ایفاء می کنند. اسناد تجاری در معنای عام، شامل هر سندی که در مبادلات تجاری، یعنی مبادلات ناشی از اعمال تجاری موضوع مواد 2 تا 5 قانون تجارت مصوب 1311 مورد استفاده قرار گرفته، می باشد. به طور مثال، می‌توان به چک، سفته، برات، اوراق سهام، اوراق قرضه، ضمانت نامه بانکی، بارنامه و سیاهه تجارتی اشاره کرد. منظور از اسناد تجاری به معنای خاص، اسنادی است که معرف کارکرد اصلی خود هستند. به عبارتی دیگر، همانطور که در مباحث پیشین مطرح گردید، اسنادی بوده که جانشین پول نقد در معاملات می گردند و معرف حق دینی حال یا با وعده می باشند. سه سند برات، سفته و چک از مصادیق بارز اسناد تجاری در معنای خاص آن هستند. این اسناد، دارای شرایط شکلی و تشریفات مخصوص به خود می باشند. بدین معنا که تنظیم و صدور آن ها، باید کاملا، مطابق شرایط و تشریفات قانونی مخصوص صورت گیرد و در غیر این صورت، از اعتبار سند تجاری و قابلیت اجرایی آن ها، خارج شده و صرفا یک سند عادی محسوب می شوند. محل بحث ما اسنادتجاری درمعنای خاص آن یعنی چک، سفته و برات است. بدون شک کسی که درهر نوشته ای متعهد بر امری می شود مسئولیت اخلاقی به جهت عمل به تعهد خود را دارا می باشد و از نظر اخلاقی موظف است به تعهد خود عمل کند لذا مسئولیت اخلاقی دارد. در سند تجاری نیز هرآن کس که در سندتعهدی می سپارد،مسئولیت اخلاقی به جهت انجام و عمل به تعهد خود دارد. همه امضاءکنندگان اسناد تجاری که به عناوین صادرکننده، ضامن یا ظهرنویس شناخته می‌شوند، نسبت به دارنده سند مسئولیت دارند. به این مسئولیت، مسئولیت تضامنی در اسناد تجاری گفته می‌شود. وجود مسئولیت تضامنی به دارنده سند تجاری اختیار می‌دهد که در صورت عدم پرداخت سند تجاری در سررسید، علیه برخی یا همه امضاءکنندگان سند طرح دعوی کند. البته باید به این نکته توجه شود شرایط تحقق مسئولیت امضاءکنندگان سند تجاری در قبال پرداخت اسناد تجاری یکسان نیست. درحقیقت، اهمیت مسئولیت تضامنی در موارد زیر خود را نشان می‌دهد. مورد اول: شرایط تحقق مسئولیت امضاءکننــدگان. مورد دوم: رعایــت مهلت‌های اقدام قانونی.  ضمانت، یکی از رایج‌ترین راه‌های تضمین پرداخت در اسناد تجاری است. معمولاً دارندگان اسناد تجاری به هنگام دریافت این اسناد از صادرکننده سند یا شخصی که می‌خواهد آن سند را واگذار نماید، ضامن معتبر مطالبه می‌کنند. در اسناد تجاری، یک شخص می‌تواند ضامن صادرکننده و یا واگذارکننده سند تجاری باشد. با پذیرش ضمانت در اسناد تجاری، ضامن متعهد می‌شود که مبلغ مندرج بر روی سند را در موعد مقرر (سررسید) و با رعایت شرایط قانونی به دارنده سند (که همان طلبکار یا مضمونٌ‌له است) پرداخت نماید. در کنار ضامن، شخص دیگری که می تواند به عنوان مسئول در راستای اسناد تجاری وارد شود ظهرنویس می باشد. ظهرنویسی یا پشت نویسی به این معناست که شخص در ظهر سند تجاری انتقال را نوشته و امضا کند. معمولآً او در پی این امضاء مسئولیت پرداخت وجه سند را به همراه دیگر امضاکنندگان از قبیل صادرکننده و ظهرنویسان دیگر برعهده می گیرد. بدین معنی که ظهرنویسی علی الاصول حاکی از انتقال سند است مگر اینکه ظهرنویس وکالت در وصول را قید نموده باشد که در این صورت انتقال برات واقع نشده ولی دارنده برای حق وصول و در صورت اقتضاء حق اعتراض و اقامه دعوی می تواند اقدام کند. مسئولیت ضامن و ظهرنویس در اسناد تجاری تضامنی است. مطابق قانون تجارت صادرکننده و ظهرنویس ها در مقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند یعنی دارنده ی سند تجاری در صورت عدم تأدیه و اعتراض می تواند به هر کدام از آنها که بخواهد منفرداً یا به چند نفر یا به تمام آنها مجتمعاً رجوع نماید و همین حق را هر یک از ظهرنویس ها نسبت به برات دهنده و ظهرنویس های ماقبل خود دارد. لازم به ذکر است که بین مسئولیت تضامنی ضامن و مسئولیت تضامنی ظهرنویس فرق اساسی وجود دارد و آن اینکه ضامن تنها با شخصی مسئولیت تضامنی دارد که از او ضمانت کرده است یعنی به میزان مسئولیت مضمون عنه و البته اگر مضمون عنه مسئول باشد. پس تا اینجا فهمیدیم مسئولیت تضامنی در اسناد تجاری هم برای صادرکنندگان و هم دارندگان سند مهم است. هر دو طرفین قرارداد باید نسبت به این موضوع، اطلاعات کافی داشته باشد تا بتوانند در زمان مشکل از حق و حقوق خود دفاع کنند. به‌ویژه برای دارندگان سند، موضوع مسئولیت تضامنی مهم‌تر است؛ زیرا این امکان وجود دارد که مبلغ قیدشده در سند در موعد مقرر پرداخت نشود. در این حالت، دارنده سند می‌تواند از همه امضاءکنندگان شکایت کند. موضوع بحث در جایی پیچیده می شود که طرفین با درج شرط ضمن عقد این مسئولیت حاکم بر اسناد تجاری را از خود به نوعی سلب کنند یا محدود نمایند. در این فرض آیا چنین شرطی نافذ است و آیا حدود مسئولیت حقوقی مسئولین و متعهدین سند تجاری ساقط یا محدود می شود؟

رزومه علمی مولف: 

((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))

جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.

جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.

((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

اطلاعیه مهم

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...

با افتخار اعلام می‌شود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است.  بنیاد علمی قانون‌یار با بهره‌گیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند. 

اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، می‌توانید با سپردن مراحل آماده‌سازی، اخذ مجوز، صفحه‌آرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی‌تان را ماندگار کنید.

همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا می‌شود.

کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید. 

جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:

 (واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526)  (واحد مشاوره 09196748625)